Projekt zmian Ordynacji podatkowej wprowadza do polskiego prawa podatkowego nową, nieznaną instytucję – ugodę podatkową. Ugoda podatkowa to instrument o charakterze ADR (alternative dispute resolution), umożliwiający polubowne rozwiązanie lub uniknięcie sporu podatkowego. Projekt jest dostępny na stronach Rządowego Centrum Legislacji. Etap legislacyjny – rządowe konsultacje publiczne. Planowane wejście w życie przepisów – 1.1.2028 r.
W tym wpisie omawiam tylko główne projektowane korzyści dla podatnika i organu jakie mogłaby dać ugoda podatkowa. Nie opisuję dość restrykcyjnych warunków „wejścia” w procedurę zawarcia ugody. Mogę tylko od razu podać, że tą procedurę przeznaczono dla solidnych podmiotów, podatników „bez skazy”. Nie skorzystają z niej podatnicy bez czystej karty. Nie opisuję również samej procedury i tego jakie mogą być losy ugody po jej zawarciu.
Ugoda podatkowa – główne korzyści dla podatnika
Oto co mógłby zyskać podatnik w wyniku zawarcia ugody. Subiektywnie, od spraw najistotniejszych.
- Wyłączenie odpowiedzialności karnoskarbowej, ale bez wyłączenie odpowiedzialności za przestępstwo powszechne – zawarcie ugody ma wyłączyć możliwość ścigania podatnika (tylko i aż) za przestępstwa i wykroczenia skarbowe w zakresie objętym ugodą (pod warunkiem dotrzymania terminów spłaty i że sama ugoda nie wygaśnie).
- Wstrzymanie naliczania odsetek za zwłokę – od dnia złożenia wniosku o zawarcie ugody odsetki za zwłokę mają nie być naliczane.
- Obniżona stawka odsetek za zwłokę – stawka odsetek od zaległości objętej ugodą ulega obniżeniu w stosunku do stawki podstawowej. Obniżka jest tym większa, im wcześniejszy etap czynności wierzycielskich, na którym wnioskodawca wystąpi z wnioskiem (wzorem łotewskim redukcja może sięgać znaczących wartości).
- Brak opłaty prolongacyjnej – w odniesieniu do zaległości podatkowej objętej ugodą opłaty prolongacyjnej nie ustala się.
- Szansa na bardzej sterowalne odroczenie terminu zapłaty lub rozłożenie na raty – ugoda umożliwia uzgodnienie realnego, dopasowanego harmonogramu spłaty zaległości.
- Zamknięcie sprawy podatkowej – po zawarciu ugody organy podatkowe nie mogą wszczynać kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej ani postępowania podatkowego w sprawie objętego nią zobowiązania. Sprawa zostaje zamknięta definitywnie.
Ugoda podatkowa – główne korzyści dla organu
Oto co mógłby zyskać organ w wyniku zawarcia ugody. Subiektywnie, od spraw najistotniejszych.
- Redukcja liczby sporów podatkowych – redukcja postępowań obu instancji w sprawach wymiarowych, redukcja liczby spraw sądowoadministracyjnych.
- Ograniczenie przestrzeni postępowania podatnej na zarzuty podatnika – Im krótsze i sprawniejsze postępowanie, tym mniejsze ryzyko błędów proceduralnych, które podatnik mógłby skutecznie wyzyskać.
- Racjonalizacja zasobów KAS – oszczędność czasu, sił i środków administracji skarbowej, które można korzystniej alokować.
- Poprawa ściągalności podatków – szybsze i pewniejsze uzyskanie wpływu zamiast długotrwałego sporu.
Podsumowanie
Czy projekt może mieć znaczenie dla praktyki? Owszem, choć ograniczone. Chciałabym mieć możliwość skorzystania z tekiego instrumentu, nawet jeśli wysokość zobowiązania podatkowego nie podlega negocjacji. Losy prjektu nie są pewne. Uchwalenie zmian to pieśń (odległej) przyszłości. Sam projektodawca założył, że nowe rozwiązanie wejdzie w życie dopiero od 1.1.2028 r. Na ten moment projekt nie ogranicza możliwości zastosowania ugody podatkowej w stosunku do zobowiązań sprzed 1.1.2028 r.
Więcej wpisów z zakresu prawa podatkowego i praktyki znajdziesz tutaj.