Tym razem podatek od zbycia nieruchomości nabytej w spadku i niedawne rozstrzygnięcie bardzo praktycznego problemu. Jak mianowicie liczyć termin 5 lat warunkujący opodatkowanie PIT, zbycia odziedziczonych nieruchomości. Czy ten termin liczy się mianowicie z uwzględnieniem okresu posiadania nieruchomości przez wszystkich spadkodawców, do których uprzednio należała nieruchomość. Czy tylko z uwzględnieniem okresu posiadania przez „bezpośredniego” spadkodawcę. W dniu 9 września 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Dyrektora KIS od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 marca 2023 r., III SA/Wa 42/23 (sygn. II FSK 1249/23). Wyrok WSA jest więc już prawomocny, a teza pojawiająca się dotąd w rozstrzygnięciach sądów wojewódzkich zyskała aprobatę NSA: przy sprzedaży nieruchomości nabytej w drodze kolejnych spadków okres 5 lat z art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT liczy się z uwzględnieniem okresu posiadania przez wszystkich poprzednich spadkodawców, nie tylko „bezpośredniego” spadkodawcy.
To „słodko-gorzkie” rozstrzygnięcie. Owszem bardzo dobra wiadomość dla podatników. Gorsza dla pewności prawa — bo do wyniku nie doprowadziła lektura przepisu, tylko „wykładnia celowościowa oraz systemowa wsparta postulatami wykładni prokonstytucyjnej”. Dla statystycznego podatnika brzmi to jak metafizyka. Tymczasem nikt w takiej sytuacji nie powinien mieć żadnych trudności ze złożeniem zeznania podatkowego.
Kto jest „spadkodawcą” w art. 10 ust. 5 ustawy o PIT
Od 1 stycznia 2019 r. art. 10 ust. 5 ustawy o PIT każe liczyć pięcioletni termin warunkujący opodatkowanie PIT zbycia nieruchomości od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie nieruchomości „przez spadkodawcę”. KAS odczytywał i nadal odczytuje to dosłownie: spadkodawcą jest wyłącznie bezpośredni poprzednik prawny, a jeżeli on sam dziedziczył, jego „nabycie” następuje w dniu śmierci jego spadkodawcy. Każde kolejne spadkobranie uruchamia więc zegar od nowa. Problem dotyczy typowej sytuacji rodzinnej: spadkobierca umiera, a nieruchomość podlega dalszemu dziedziczeniu. W niektórych scenariuszach oznacza to podatek od zbycia nieruchomości nabytej w spadku nawet jeśli nieruchomość przez dziesiątki lat pozostawała „w rodzinie”. O wszystkim może zadecydować układ zdarzeń poprzedzających nabycie nieruchomości przez podatnika zbywającego nieruchomość.
Stan faktyczny w sprawie II FSK 1249/23 a podatek od zbycia nieruchomości nabytej w spadku
Rodzice podatników kupili mieszkanie w 2009 r., po ½ (rozdzielność majątkowa). Matka zmarła w 2016 r.; na podstawie testamentu całość spadku nabył ojciec. Ojciec zmarł w 2020 r., spadek nabyli dwaj synowie (podatnicy). Mieszkanie sprzedano w lutym 2021 r.
Dyrektor KIS w interpretacji z 17 grudnia 2021 r. oliczył termin odrębnie dla każdej połowy: od 31 grudnia 2009 r. dla udziału kupionego przez ojca i od 31 grudnia 2016 r. dla udziału, który ojciec odziedziczył po żonie. W konsekwencji sprzedaż drugiej połowy byłaby opodatkowana 19% PIT na podstawie art. 30e ustawy o PIT. WSA w Warszawie interpretację uchylił, NSA skargę kasacyjną oddalił.
„(…) w przypadku odpłatnego zbycia, nabytych w drodze spadku, nieruchomości lub praw majątkowych, określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c u.p.d.o.f., okres 5 lat, o którym mowa w tym przepisie, liczy się od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie tej nieruchomości lub nabycie prawa majątkowego uwzględniając okres posiadania nieruchomości przez wszystkich spadkodawców, do których uprzednio należał przedmiotowy majątek.”
— komunikat NSA o wyroku z 9 września 2026 r., II FSK 1249/23
NSA podzielił też ocenę sądu I instancji, że wykładnia organu narusza art. 32 Konstytucji RP, a wykładnia językowa art. 10 ust. 5 budzi wątpliwości jako niezgodna z zasadą dostatecznej określoności przepisów prawa podatkowego.
Rozstrzygnięcia sądów wojewódzkich podatek od zbycia nieruchomości nabytej w spadku
Wyrok NSA domyka dość jednolite podejście sądów wojewódzkich w analogicznych sprawach. W każdej z poniższych spraw Dyrektor KIS uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe i w każdej sąd interpretację uchylił. Organ trzymał się swojego stanowiska jeszcze w interpretacjach z przełomu 2025 i 2026 r.
| Sygnatura | Data wyroku WSA | Nabycia | Zbycie |
|---|---|---|---|
| III SA/Wa 42/23 (prawomocny) | 9.03.2023 | matka (½, 2009) → ojciec (testament, 2016) → synowie (2020) | 02.2021 |
| I SA/Łd 607/24 | 19.11.2024 | siostra (zm. 04.2023) → brat (zm. 09.2023) → jego spadkobiercy | 11.2023 |
| III SA/Wa 1050/25 | 30.10.2025 | spadkodawca zm. 1960 → spadkodawca zm. 2019 → ojciec (zm. 2020) → syn | 09.2024 |
| I SA/Lu 398/25 | 28.11.2025 | spółdzielcze własnościowe prawo (1990) → spadkobrania 2005, 2022, 2023 | 02.2024 |
| I SA/Gd 963/25 | 25.02.2026 | ciotka (lata 90.; zm. 2020) → siostrzenica (żona) → mąż | 01.2025 |
| I SA/Rz 574/25 | 3.03.2026 | spadkodawczyni (nabycia 1995–1997; zm. 2022) → ojciec (zm. 2024) → syn | zdarzenie przyszłe |
| I SA/Ke 58/26 | 12.03.2026 | rodzice (1974; zm. 2020, 2021) → brat (zm. 2024) → bracia | 03.2025 |
| I SA/Bd 25/26 | 17.03.2026 | matka (2002; zm. 07.2022) → brat (zm. 10.2022) → siostra | 01.2025 |
| I SA/Rz 53/26 | 21.05.2026 | siostra (ponad 30 lat; zm. 2020) → siostra (zm. 2024) → rodzeństwo | 10.2025 |
| I SA/Gd 290/26 | 16.06.2026 | kuzynka (1993; zm. 2020) → ojciec (zm. 2023) → syn | 02.2025 |
Sądy wojewodzkie powtarzały w zasadzie ten sam zestaw argumentów:
- cel nowelizacji z 2018 r. (Dz.U. 2018 poz. 2159) — „przejrzystość, prostota, przyjazność” i, jak przyznał projektodawca w OSR, powrót w zmienionej formule do zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. d ustawy o PIT obowiązującego w latach 1994–2006, które obejmowało każde nabycie w drodze spadku, bez względu na upływ czasu;
- lege non distinguente — przepis nie ogranicza się do bezpośredniego spadkodawcy;
- art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej — prawo do wyłączenia przychodu z art. 10 ust. 1 pkt 8 jest majątkowym prawem podatkowym spadkodawcy przechodzącym na spadkobierców (powołanie uchwały NSA z 17 listopada 2014 r., II FPS 3/14); argument organu, że art. 10 ust. 5 jako regulacja szczególna wyłącza art. 97, sądy odrzucają;
- art. 32 Konstytucji RP — spadkobierca nie może być w gorszej sytuacji niż jego poprzednik, który sprzedałby nieruchomość bez podatku.
WSA w Rzeszowie (I SA/Rz 53/26) sięgnął dodatkowo po art. 2a Ordynacji podatkowej. Część składów (m.in. I SA/Łd 607/24, I SA/Gd 963/25, I SA/Ke 58/26, I SA/Rz 574/25) uznała też za zasadny zarzut naruszenia art. 121 § 1 w zw. z art. 14h Ordynacji podatkowej — przez pominięcie ugruntowanej linii orzeczniczej.
Ten sam wynik – dwie drogi
Kształtująca się linia orzecznicza jest zasadniczo jednolita co do wyniku, ale nie co do metody dojścia do rozstrzygnięcia. WSA w Warszawie w III SA/Wa 42/23 otwarcie przyznał, że idzie wbrew literze przepisu:
„Sąd jest w pełni świadomy, że przyjęta wykładnia odbiega od wykładni gramatycznej zacytowanego przepisu (…)”
Z kolei m.in. WSA w Bydgoszczy (I SA/Bd 25/26), w Łodzi i w Gdańsku twierdzą, że wykładnia językowa takiemu rozumieniu się nie sprzeciwia, bo „spadkodawca” to także spadkodawca spadkodawcy. Obie tezy nie mogą być prawdziwe jednocześnie. NSA — sądząc po komunikacie po wyroku w sprawie II FSK 1249/23 — poszedł drogą rozumowania warszawskiego sądu wojewódzkiego: wynik oparty na celu regulacji i Konstytucji przy wątpliwej wykładni językowej. To rozwiązanie korzystne, ale w praktyce słabsze dogmatycznie, bo organ zawsze może upierać się, że tekst ustawy jest jasny.
Co to oznacza w praktyce
Wyrok NSA wiąże niestety tylko w sprawie, w której zapadł. KIS nie ma obowiązku stosować go w innych interpretacjach i — jak pokazują sprawy z 2025 i 2026 r. — coraz liczniejsze korzystne dla podatników wyroki sądów wojewódzkich nie robiły na nim większego wrażenia.
By skorzystać z dobrodziejstwa argumentacji ze sprawy II FSK 1249/23 odczytanie ustawy ze zrozumieniem nie wystarczy. By móc z tego skorzystać podatnik musiałby przyswoić sobie wykładnię celowościową, systemową i prokonstytucyjną z uzasadnień wyroków II FSK 1249/23 oraz III SA/Wa 42/23 i jeszcze przekonać do niej urząd skarbowy albo KIS. Taki trudny dla podatników stan rzeczy mogłaby zakończyć interpretacja ogólna Ministra Finansów albo nowelizacja. Po wyroku NSA trudno wskazać argument, który przemawiałby za utrzymaniem obecnej praktyki KIS. Panie Ministrze podatek od zbycia nieruchomości nabytej w spadku do poprawki!
Zobacz więcej moich wpisów.